شب چله؛ شبی برای صبر، گرما و امید در فرهنگ مردم لنده
آوای رودکوف – امیدوار تابش: فرهنگ عامیانه
فرهنگ عامیانه بخشی از فرهنگ توده‌ی مردم است که تخیل، احساس، آرزو و اندیشه‌های گوناگون را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده و دگرگونی معیارهای زیباشناسی و اخلاقی هر دوره از زندگی یک قوم را آشکار می‌کند.
آداب و رسوم شب چله (یلدا) در شهر لنده
در باور مردم لنده، فصل زمستان به چله بزرگ، چله کوچک و بهار تقسیم می‌شود.
چله بزرگ از اول دی‌ماه تا دهم بهمن ادامه دارد و چون چهل روزه است به آن چله گَپو یا چله بزرگ می‌گویند. آغاز این دوره با شب چله (یلدا) همراه است که برای مردم اهمیت ویژه‌ای داشته است.
مردم معتقد بودند با پایان چله بزرگ و آغاز چله کوچک، آتش به زیر زمین می‌رود و زمین گرم می‌شود و گیاهان و درختان از خواب زمستانی بیدار می‌شوند. بر همین باور، شب چله نشانه‌ی گذر از اوج سرما و آغاز حرکت حیات در طبیعت به شمار می‌رفت.
در این شب، اعضای خانواده دور هم جمع می‌شدند، آتش روشن می‌کردند و کنار بخاری‌های هیزم‌سوز (چاله) می‌نشستند. گرمای جمع، قصه‌گویی بزرگ‌ترها و یادآوری خاطرات گذشته از مهم‌ترین بخش‌های شب چله بود.
از باورهای عامیانه چنین نقل می‌شد که چله کوچک به چله بزرگ می‌گوید:
«ای پیر ازکارافتاده، هنر از شماست؛
پیرزن و پیرمرد را روی سنگ‌های کنار بخاری بنشانی
و جوان‌ها از سرما، لباس گاو را به تن بدوزند.»
همچنین نزدیک شدن به پایان زمستان و شب‌های سرد آخر آن را با این جمله بیان می‌کردند:
«دَم‌دَمِ نوروز، جُلِ گاوِ خُت بدوز»
یعنی با وجود نزدیک شدن نوروز، هنوز باید مراقب سرمای شب‌ها بود.
در مجموع، شب چله در فرهنگ مردم لنده نماد صبر، همدلی، گرمای خانواده و امید به گذر زمستان بوده و جایگاهی پررنگ در خاطرات جمعی و فرهنگ شفاهی آنان داشته است.
