چرا اسپانیا در جنگ اخیر، موضعی نزدیک به ایران اتخاذ کرد؟
پایگاه خبری آوای رودکوف |در میانهی درگیری ۴۵ روزه میان ایران ؛ اسرائیل و آمریکا ، یکی از مواضعی که توجه ناظران منطقهای را جلب کرد، جهتگیری دیپلماتیک اسپانیا بود؛ موضعی که در تحلیل بسیاری از رسانهها، بهعنوان «حمایت اسپانیا از ایران» تعبیر شد. هرچند این حمایت ماهیت نظامی یا راهبردی نداشت، اما در سطح سیاسی و دیپلماتیک معنا و وزن قابل توجهی پیدا کرد.
این رفتار اسپانیا را میتوان مجموعهای از عوامل ساختاری، سیاسی و اقتصادی دانست که سالهاست در سیاست خارجی این کشور وجود دارد و در شرایط بحران اخیر، خود را بهطور برجسته نشان داده است.
۱. مخالفت تاریخی اسپانیا با جنگهای پیشدستانه
اسپانیا از جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ به بعد، یکی از منتقدان جدی اقدامات نظامی بدون مجوز شورای امنیت بوده است. حمله به خاک ایران ـ چه از سوی اسرائیل و چه توسط آمریکا ـ در نگاه مادرید اقدامی خارج از چارچوب حقوق بینالملل است. بنابراین طبیعی است که اسپانیا در این بحران بیشتر بر خویشتنداری و توقف حملات تأکید کند؛ موضعی که از دید افکار عمومی منطقه، نوعی حمایت از ایران به نظر میرسد.
۲. پایبندی اسپانیا به مسیر دیپلماسی هستهای
اسپانیا از جمله کشورهای اروپایی است که همواره از حفظ برجام، بازگشت طرفها به مذاکرات و جلوگیری از نظامیشدن پرونده هستهای ایران دفاع کرده است. در شرایطی که حملات اسرائیل و واکنشهای آمریکا مستقیماً سایتها و زیرساختهای هستهای ایران را هدف قرار میدهد، اسپانیا این تحولات را تهدیدی برای امنیت اروپا و بیثباتکننده میبیند. این رویکرد، به طور طبیعی مادرید را در فضای دیپلماتیک به مواضع ایران نزدیکتر میکند.
۳. فشار افکار عمومی و احزاب چپگرا
جامعه اسپانیا، بهویژه طیف چپ و جنبشهای ضدجنگ، از منتقدان جدی سیاستهای اسرائیل هستند. در بحران اخیر نیز بخش مهمی از افکار عمومی و احزاب چپگرا اقدام به محکومیت حملات اسرائیل کردهاند. دولت اسپانیا نیز برای حفظ همگرایی داخلی، ناگزیر از اتخاذ مواضعی است که با فضای اجتماعی همخوانی داشته باشد. نتیجه این وضعیت، افزایش شدت لحن انتقادی اسپانیا علیه حملات اسرائیل است.
۴. نگرانی اقتصادی اسپانیا از بیثباتی انرژی
اسپانیا کشور واردکننده انرژی است و هرگونه جنگی که مسیرهای انرژی در خاورمیانه را تهدید کند، مستقیماً به اقتصاد این کشور آسیب میزند. از این زاویه، اسپانیا به شکل طبیعی طرفدار کاهش تنش، جلوگیری از گسترش جنگ و توقف حملات به زیرساختهای انرژی ایران است. این منافع اقتصادی نیز مادرید را به موضعی نزدیک به ایران سوق میدهد.
۵. ترجیح اسپانیا به راهحل چندجانبه
در سیاست خارجی اسپانیا، اصل «چندجانبهگرایی» جایگاه ویژهای دارد. از نگاه مادرید، هرگونه اقدام نظامی باید با هماهنگی سازمان ملل انجام شود. بنابراین تصمیمهای یکجانبه اسرائیل و ورود تدریجی آمریکا به درگیری، با اصول سیاست خارجی اسپانیا سازگار نیست و واکنش انتقادی این کشور را برمیانگیزد.
