کهگیلویه و بویراحمد در لیست قرمزِ آسیب‌دیدگان فقر انرژی
پایگاه خبری آوای رودکوف|یک گزارش رسمی از وضعیت فقر انرژی در کشور، تصویری متفاوت از استدلال‌های مرسوم درباره لزوم افزایش قیمت حامل‌های انرژی ارائه می‌دهد. بررسی مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد برخلاف ادعاهای مطرح شده مبنی بر انتفاع اقشار ضعیف از اصلاح قیمت‌ها، در سال‌هایی که قیمت انرژی –به‌ویژه برق و گاز خانگی– افزایش یافته، سهم خانوارهای گرفتار در «فقر انرژی» به‌طور معناداری بیشتر شده است.
بر اساس این گزارش، اگرچه آمار خانوارهای دچار فقر انرژی از ۱۳.۴۵ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۰.۲ درصد در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است، اما این روندِ رو به بهبود، مستقیماً با «تثبیت قیمت‌ها» در سال‌های اخیر و کنترل فشار تورمی مرتبط است. این یافته‌ها نشان می‌دهد فشار هزینه‌های انرژی همچنان بیش از همه بر دوش دهک‌های کم‌درآمد سنگینی می‌کند.
شکاف در استطاعت مالی؛ فشار مضاعف بر دهک‌های کم‌درآمد
نتایج این مطالعه حاکی از آن است که اگرچه ایران در شاخص‌های دسترسی فیزیکی به انرژی عملکرد مطلوبی داشته و شکاف دسترسی میان شهر و روستا در حال کاهش است، اما در بُعد «استطاعت مالی»، وضعیت نگران‌کننده است. سهم هزینه انرژی از سبد خانوار، در دهک‌های کم‌درآمد و مناطق روستایی به‌مراتب بالاتر از سایر گروه‌هاست؛ موضوعی که ثابت می‌کند افزایش قیمت‌ها، بیشترین آسیب را به خانوارهای آسیب‌پذیر وارد می‌کند.
تورم؛ یارانه‌ای پنهان برای ثروتمندان
در حالی که دولتمردان اغلب با استدلال‌هایی نظیر «جلوگیری از رانت» یا «بهره‌مندی ثروتمندان از بنزین ارزان»، به دنبال توجیه افزایش قیمت‌ها هستند، این گزارش روایتی متفاوت دارد. واقعیت این است که تثبیت نرخ‌های کلیدی، مانعی در برابر تورم افسارگسیخته است. از منظر اقتصادی، تورم خود نوعی یارانه پنهان است که از جیب فرودستان (کارگران، بازنشستگان و حقوق‌بگیران) به صاحبان دارایی منتقل می‌شود؛ بنابراین هر اقدام تورم‌زا، در نهایت به نفع صاحبان ثروت و به زیان اقشار فرودست تمام می‌شود.
فراز و فرودهای فقر انرژی در دهه‌های اخیر
داده‌های مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها در سال ۱۳۹۰، نرخ فقر انرژی به‌شدت افزایش یافت؛ به‌طوری که در روستاها به ۲۰ درصد و در شهرها به ۹ درصد رسید. در مقابل، در سال‌های ۹۷ تا ۱۴۰۲ که تورم افزایش یافت اما قیمت برق و گاز تثبیت شد، درصد خانوارهای دچار فقر انرژی کاهش چشمگیری پیدا کرد.
کهگیلویه و بویراحمد در میان استان‌های آسیب‌پذیر
بر اساس این گزارش، در سال ۱۴۰۲، استان‌های سیستان و بلوچستان و آذربایجان غربی بیشترین درصد خانوارهای گرفتار در فقر انرژی را داشته‌اند. نکته قابل‌توجه برای استان ما این است که در سال ۱۴۰۲، میزان فقر انرژی در کهگیلویه و بویراحمد نیز بالاتر از متوسط کشوری برآورد شده است؛ موضوعی که نیازمند توجه ویژه متولیان امر برای حمایت از خانوارهای دهک‌های پایین در این استان است.
این گزارش در پایان تأکید می‌کند که بیشترین نرخ فقر انرژی در بازه زمانی سال‌های ۸۶ تا ۱۴۰۲ همواره در دهک اول متمرکز بوده است. بنابراین هرگونه سیاست‌گذاری در حوزه انرژی که بدون توجه به توان خرید این دهک انجام شود، مستقیماً به تشدید فقر در آسیب‌پذیرترین بخش جامعه منجر خواهد شد.
