چرخش آرام در روابط ایران و سوریه پس از اسد؛ سیگنال‌های مشروط برای عبور از بن‌بست
پایگاه خبری آوای رودکوف|پایگاه تحلیلی شبکه الجزیره (الجزیره نت) با انتشار گزارشی درباره چشم‌انداز روابط خاورمیانه نوشت: تحولات سیاسی دمشق و فروپاشی نظام بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، آرایش منطقه‌ای سوریه را به‌طور بنیادین دگرگون کرد و پیوند راهبردی بیش از چهار دهه‌ای میان تهران و دمشق را که از سال ۱۹۷۹ پابرجا بود، به نقطه قطع کامل رساند. بر اساس این گزارش، ساختار جدید قدرت در سوریه برخلاف رویکرد تعاملی خود با مسکو، مسیر متفاوتی را در برابر ایران در پیش گرفت که به انسداد روابط دیپلماتیک انجامید.
رمزگشایی از مواضع پزشکیان در سازمان ملل
الجزیره در بخشی از گزارش خود به سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد پرداخت؛ جایی که او تأکید کرده بود ذهنیت‌های موجود مانع از ایجاد ارتباط میان تهران و دولت مستقر در دمشق شده است، و خواستار رفتار مبتنی بر «اسلام و عدل» از سوی حاکمیت جدید سوریه شد.
تحلیلگران منطقه‌ای این گزاره را تلاشی از جانب تهران برای امکان‌سنجی ترمیم روابط می‌دانند. در همین راستا، «فراس الیاس»، تحلیلگر مسائل ایران، در گفت‌وگو با الجزیره تصریح کرد: اظهارات پزشکیان نوعی اذعان تلویحی است به اینکه بازگشت روابط به سطح دوره بشار اسد ناممکن است، اما در عین حال نشان‌دهنده سنجش تمایل دمشق برای باز کردن فصلی تازه در مناسبات سیاسی تلقی می‌شود.
پاسخ مشروط دستگاه دیپلماسی سوریه
در واکنش به این مواضع، اظهارات «محمد الجفال»، مشاور حوزه آفریقا و آسیای وزارت امور خارجه سوریه، نشانه‌هایی از انعطاف دیپلماتیک را به همراه داشته است. وی اصل عادی‌سازی و برقراری روابط دوجانبه در آینده را به‌کلی رد نکرد، اما ایجاد آن را منوط به «تجدیدنظر تهران در سیاست‌های گذشته و احترام کامل به حاکمیت ملی سوریه» دانست.
از سوی دیگر، «عباس شریفه»، پژوهشگر سوری، کاهش تنش با بازیگران بین‌المللی را یک رویکرد راهبردی برای ساختار فعلی دمشق توصیف کرد، اما مدعی شد که بازگشت به هم‌پیمانی‌های گذشته در محور همسو با ایران کاملاً از دستور کار خارج است.
منافع ژئوپلیتیک و همگرایی‌های اقتصادی مشترک
این رسانه قطری در پایان با تشریح مؤلفه‌های ژئوپلیتیک دو کشور تأکید کرد: تهران انگیزه‌های جدی برای مهار خصومت‌های احتمالی، موازنه قدرت در برابر تحرکات اسرائیل و ترکیه، حفظ گذرگاه‌های تنفسی به سمت مدیترانه و لبنان، و توسعه همکاری‌های حوزه انرژی دارد. در طرف مقابل، دمشق نیز برای فعال‌سازی ظرفیت‌های ترانزیتی بین‌المللی، انتقال انرژی و انتفاع از کلان‌پروژه‌های متصل به جاده ابریشم جدید، نمی‌تواند ژئوپلیتیک منطقه‌ای را بدون تعامل مدیریت کند.
