اسارت توسعه در مسلخ قوم‌گرایی و دوگانه‌سازی جغرافیایی؛ کهگیلویه و بویراحمد قربانی مدیریت سفارشی
پایگاه خبری آوای رودکوف | هرگاه کارنامه توسعه کهگیلویه و بویراحمد به میز نقد کشیده می‌شود، عادت بر این بوده که تمام ناکامی‌ها به حساب توپوگرافی خشن زاگرس، کمبود اعتبارات ملی و محرومیت‌های تاریخی گذاشته شود. اما بازخوانی دقیق واقعیت‌های جاری نشان می‌دهد که اصلی‌ترین ترمز پیشرفت این خطه، در درون ساختار معیوب مدیریتی و تصمیم‌گیری‌های پشت‌پرده نهفته است؛ ساختاری که در آن منافع بلندمدت عمومی همواره قربانی مصلحت‌های مقطعی، مناسبات قومی و سهم‌خواهی‌های انتخاباتی شده است.
نخستین ضربه اساسی به پیکره اجرایی استان، عدول آشکار برخی نمایندگان مجلس از وظایف ذاتی خود در حوزه قانون‌گذاری و نظارت، و ورود بی‌پروا به دایره عزل‌ونصب‌های اداری و دخالت مستقیم در فرآیندهای استخدامی است. تبدیل دستگاه‌های دولتی به حیات‌خلوت سیاسی و ستادهای پنهان برای چینش نیروهای وابسته، استقلال عمل را از مدیران سلب کرده است. در کنار این چالش، دخالت‌های غیرکارشناسی، سلیقه‌ای و از بالا به پایینِ برخی مدیران کشوری و ستادیِ وزارتخانه‌ها در سطح استان و شهرستان‌ها، ضربه مضاعفی بر پیکره مدیریت بومی وارد کرده است. تحمیل گزینه‌های سفارشی از مرکز، نادیده گرفتن واقعیت‌های میدانی و بومی، و انتصاب‌های فرمایشی، ساختار اجرایی را تا سطح شهرستان‌ها دچار بی‌ثباتی کرده است. مدیری که پیش از تکیه زدن بر صندلی خدمت، بدهکار توصیه و لابی وکیل حوزه انتخابیه یا سفارش‌های اداری پایتخت‌نشینان باشد، شجاعت و توان لازم برای مدیریت بحران‌ها و اتخاذ تصمیم‌های فنی را از دست می‌دهد. پیامد این دخالت‌های دوگانه، توزیع ناعادلانه فرصت‌های استخدامی و محروم ماندن جوانان نخبه و توانمند از چرخه اثرگذاری در استان است.
در لایه‌ای دیگر، آسیب ریشه در قوم‌گرایی و پیوندهای ایلیاتی دارد؛ پیوندهایی که به‌جای خدمت به سرمایه اجتماعی، به اهرمی برای سهمیه‌بندی پست‌ها بدل شده است. در کنار این مسئله، بازتولید مداوم مناقشات ساختگی و دوگانه‌سازی «سردسیر و گرمسیر» از سوی برخی چهره‌های ذی‌نفع، انسجام استانی را در هم شکسته است. این نگاه محلی‌گرایانه و جزیره‌ای، امکان شکل‌گیری یک نقشه راه کلان و هم‌افزا را از استان سلب کرده و توزیع اعتبارات را از مسیر عدالت و آمایش سرزمین منحرف ساخته است. وقتی روابط فامیلی و وفاداری‌های عشیره‌ای بر تخصص و تعهد پیشی می‌گیرد، بدنه کارشناسی دستگاه‌ها منفعل شده و انگیزه‌ای برای نوآوری باقی نمی‌ماند.
ماحصل محتوم این ترکیب نامیمون از دخالت‌های سیاسی، فشارهای ستادی مرکز، مناسبات ایلی و دوگانه‌سازی‌های جغرافیایی، خلق پدیده‌ای ویرانگر به نام «پروژه‌های کلنگ‌زنی‌شده و فرسایشی» است. کهگیلویه و بویراحمد امروز به ویترینی از طرح‌های نیمه‌تمامی تبدیل شده که دهه‌ها پیش صرفاً برای نمایش‌های تبلیغاتی و جلب آرای فصلی کلنگ خورده‌اند، اما پیشرفت فیزیکی آن‌ها در حد حصارکشی و چند ستون سیمانی متوقف مانده است. این پروژه‌های ابتر که بخش عظیمی از بودجه قطره‌چکانی استان را سال به سال بلعیده‌اند، نه‌تنها هیچ ارزش‌افزوده و اشتغال پایداری برای مردم خلق نکرده‌اند، بلکه به نمادی از وعده‌های سوخته و فرسایش اعتماد عمومی بدل شده‌اند. البته ناگفته پیداست که این کلافِ سردرگمِ توسعه، محصولِ یک دولتِ خاص نبوده و ریشه در انباشتِ نگاهِ سنتی و کوتاه‌مدتِ مدیریتی در طول دهه‌های متمادی دارد.
رونق و عبور کهگیلویه و بویراحمد از این برزخ، در گرو اصلاح بنیادین همین مناسبات اداری و سیاسی است. پایان دادن به سهم‌خواهی نمایندگان در چینش مدیران و استخدام‌ها، قطع دست‌اندازی‌های اداری مدیران بالادستی کشور در امور تخصصی استان و شهرستان‌ها، برچیدن نگاه‌های قبیله‌ای و منطقه‌ای، و تمرکز واقعی بر غربالگری و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام به‌جای کلنگ‌زنی‌های نمایشی، تنها راهی است که می‌تواند امید و کارآمدی را به این استان زرخیز بازگرداند.
