چهار سال دانشگاه فرهنگیان را نمی‌توان با هیچ مسیر دیگری جایگزین کرد
پایگاه خبری اوای رودکوف| به‌عنوان پیشکسوت آموزش‌وپرورش که مسیر معلمی را از مراکز تربیت معلم تا دانشگاه فرهنگیان پیموده‌ام، معتقدم تربیت معلم، زیربنای اصلی کیفیت آموزش در کشور است و نمی‌توان اهمیت آن را با راهکارهای کوتاه‌مدت برای تأمین نیروی انسانی نادیده گرفت.
معلمی تنها یک شغل نیست که بتوان با گذراندن چند دوره کوتاه یا کسب تجربه‌ای محدود، برای آن آماده شد. معلمی دانش می‌خواهد، مهارت می‌خواهد و شناختی عمیق از دنیای دانش‌آموزان و اصول تعلیم‌وتربیت. بخش مهمی از این آمادگی باید در یک مسیر علمی و تخصصی شکل بگیرد؛ مسیری که دانشگاه فرهنگیان برای آن طراحی شده است.
چهار سال تحصیل در دانشگاه فرهنگیان، صرفاً گذراندن چند واحد درسی و گرفتن مدرک نیست. این چهار سال فرصتی برای دانش‌افزایی، مهارت‌آموزی، آشنایی با روش‌های تدریس، شناخت ویژگی‌های دانش‌آموزان، یادگیری اصول تربیتی و الگوبرداری از استادان و معلمان باتجربه است. دانشجومعلم در این سال‌ها به‌تدریج با مسئولیت سنگینی آشنا می‌شود که در آینده بر عهده خواهد داشت؛ مسئولیت آموزش و پرورش نسلی که آینده جامعه به آن وابسته است.
البته تجربه عملی در کلاس درس بسیار ارزشمند است و هیچ معلمی بدون تجربه به پختگی لازم نمی‌رسد؛ اما باید میان تجربه در کنار آموزش تخصصی و تجربه‌ای که قرار است جایگزین آموزش تخصصی شود، تفاوت قائل شد. تجربه زمانی بیشترین اثر را دارد که بر پایه دانش و مهارت شکل گرفته باشد.
نهضت سوادآموزی، سربازمعلمی و دیگر شیوه‌های جذب نیرو، هرکدام در مقاطع مختلف برای پاسخ‌گویی به نیازهای آموزش‌وپرورش شکل گرفته‌اند و ممکن است در شرایط خاص کارکرد خود را داشته باشند؛ اما نمی‌توان این مسیرها را از نظر ماهیت و میزان آمادگی حرفه‌ای، هم‌تراز چهار سال آموزش هدفمند در دانشگاه فرهنگیان دانست.
کمبود نیروی انسانی، هرقدر هم جدی باشد، نباید ما را از اهمیت کیفیت تربیت معلم غافل کند. تأمین نیروی موردنیاز مدارس یک ضرورت است، اما این ضرورت نباید بهانه‌ای برای کم‌رنگ شدن جایگاه تربیت تخصصی معلم باشد. اگر امروز تنها به پر کردن کلاس‌های خالی فکر کنیم و از چگونگی آماده‌سازی معلمان غافل بمانیم، ممکن است در آینده هزینه‌های بیشتری را در کیفیت آموزش و یادگیری دانش‌آموزان متحمل شویم.
آموزش‌وپرورش باید برای آینده خود روی دانشگاه فرهنگیان حساب ویژه‌ای باز کند؛ دانشگاهی که مأموریت اصلی آن تربیت معلم است. تقویت بنیه علمی، ارتقای کیفیت آموزش، تأمین امکانات مناسب، جذب استادان توانمند و توجه جدی به دوره‌های کارورزی، از اقداماتی است که می‌تواند جایگاه این دانشگاه را بیش از پیش تثبیت کند.
در کنار این موارد، لازم است سیاست‌های جذب نیرو نیز به‌گونه‌ای تنظیم شوند که مسیر اصلی تأمین معلم تضعیف نشود. جذب از خارج از دانشگاه فرهنگیان نباید به راهی آسان و دائمی برای جبران کمبود نیرو تبدیل شود؛ بلکه باید در چارچوب نیازهای واقعی، ضوابط روشن و تضمین کیفیت حرفه‌ای معلمان انجام گیرد. هرگونه تصمیم در این زمینه باید با توجه به شأن و جایگاه معلمی و اهمیت کیفیت آموزش اتخاذ شود.
سخن من مخالفت با افراد یا نادیده گرفتن زحمات کسانی نیست که از مسیرهای دیگر وارد کلاس درس شده‌اند. سخن بر سر یک اصل مهم است: معلمی حرفه‌ای تخصصی است ودانشگاه فرهنگیان باید جدی گرفته شود. اگر برای بسیاری از مشاغل تخصصی، آموزش اصولی و مرحله‌به‌مرحله ضروری است، چرا نباید برای کسی که مسئولیت آموزش و تربیت فرزندان این سرزمین را بر عهده دارد، چنین حساسیتی داشته باشیم؟
چهار سال تحصیل در مراکز تربیت معلم و دانشگاه فرهنگیان، فرصتی برای شکل‌گیری شخصیت حرفه‌ای معلم، افزایش دانش، کسب مهارت و آموختن از الگوهای درست معلمی است. این دوره را نمی‌توان صرفاً با حضور در کلاس درس یا گذراندن آموزش‌های محدود جایگزین کرد. معلم آینده باید پیش از ورود به کلاس، فرصت کافی برای آموختن، تمرین کردن، تجربه‌اندوزی و شناخت مسئولیت خود داشته باشد.
آینده آموزش‌وپرورش را نمی‌توان تنها با پر کردن کلاس‌های خالی تضمین کرد. آنچه اهمیت دارد، حضور معلمانی است که برای این مسئولیت خطیر به‌درستی آماده شده باشند. کیفیت آموزش از کیفیت تربیت معلم آغاز می‌شود و هر اندازه در این مرحله سرمایه‌گذاری کنیم، زمینه بهتری برای رشد علمی و تربیتی نسل آینده فراهم خواهیم کرد.
اگر آموزش‌وپرورش به دنبال تحول واقعی و ارتقای کیفیت یادگیری دانش‌آموزان است، باید از تربیت معلم آغاز کند؛ دانشگاه فرهنگیان را تقویت کند و اجازه ندهد راهکارهای مقطعی و کوتاه‌مدت، جایگاه این دانشگاه را به‌عنوان محور اصلی تربیت معلم در کشور کم‌رنگ کنند
