دموکراسی صوری و بایگانی صورتجلسه‌ها؛ چرا شوراهای دانش‌آموزی عقیم ماندند؟!

پایگاه خبری آوای رودکوف|سال‌هاست زنگ انتخابات شوراهای دانش‌آموزی در مدارس استان کهگیلویه و بویراحمد به صدا درمی‌آید؛ صندوق‌های رأی برپا می‌شود، دانش‌آموزان با شور و اشتیاق پای صندوق‌ها می‌آیند و نمایندگان خود را برمی‌گزینند. در کلام و بخشنامه‌ها، از این فرآیند به عنوان فرصتی بی‌بدیل برای «تمرین مردم‌سالاری»، «تقویت فرهنگ گفت‌وگو»، «مسئولیت‌پذیری» و اثبات این نکته یاد می‌شود که مدرسه صرفاً جای ورق زدن کتاب‌های درسی نیست، بلکه بستر تجربه زیست اجتماعی و تصمیم‌گیری است. اما پرسش اساسی اینجاست: پس از شمارش آرا و فروکش کردن هیاهوی انتخابات، چه سهمی از این آرمان‌ها در واقعیت مدارس استان محقق می‌شود؟

واقعیت تلخ و ملموس در مدارس کهگیلویه و بویراحمد نشان می‌دهد که فاصله میان «منشور شوراهای دانش‌آموزی» تا آنچه در عمل پیاده می‌شود، فرسنگ‌هاست. این شوراها، که طبق تعاریف باید بازوی مشورتی و مدیریتی مدرسه و صدای مطالبات نسل نوجوان باشند، عملاً در دام تشریفات اداری و فعالیت‌های نمادین گرفتار شده‌اند. خروجی ماه‌ها حضور منتخبین دانش‌آموز در اغلب مدارس، تنها به چند برگ صورتجلسه بایگانی‌شده و عکس‌های یادگاری محدود می‌شود؛ جلساتی بی‌اثر که نه جایگاهی در تصمیم‌گیری‌های اساسی مدرسه به دانش‌آموز می‌دهد و نه مجالی برای اثرگذاری واقعی برای او باز می‌کند.

وقتی ساختار مدیریتی مدارس، دانش‌آموزان را تنها «مجری اوامر» یا تماشاگر تصمیمات از پیش تعیین‌شده کادر آموزشی می‌بیند، تقلیل دادن شوراها به یک آیین صوری و سالانه، دستاوردی جز سرخوردگی نخواهد داشت. تمرین مشارکت جمعی و مسئولیت‌پذیری زمانی معنا پیدا می‌کند که به دانش‌آموز میدان داده شود، رأی و نظرش در حل مشکلات آموزشگاه شنیده شود و طعم اثرگذاری ملموس در اداره محیط پیرامونی‌اش را بچشد.

پرورش نسلی آگاه، شجاع و مسئولیت‌پذیر برای فردای جامعه، از مسیر صندوق‌های فرمایشی و صورتجلسه‌های بی‌روح نمی‌گذرد. اگر آموزش و پرورش کهگیلویه و بویراحمد به راستی در پی تحقق اهداف تربیتی و اجتماعی منشور شوراهای دانش‌آموزی است، باید از نگاه آماری، صوری و رفع تکلیفی عبور کند؛ در غیر این صورت، این انتخابات سالانه نه تمرینی برای مردم‌سالاری، بلکه درس ناخواسته‌ای از بی‌اثری رأی و تشریفات‌زدگی در ذهن فرزندان این دیار خواهد بود.