چرا فرزندم از ریاضی فراری است؟
پایگاه خبری آوای رودکوف:نگاهی ساده و واقعی به دغدغهای که خیلی از والدین با آن درگیرند.
اگر شما هم بچهای در خانه دارید که با دیدن تکلیف ریاضی، صورتش جمع میشود، شروع میکند به بهانه آوردن یا حتی اشک در چشمهایش جمع میشود، بدانید که تنها نیستید. خیلی از پدر و مادرها این صحنه را هر روز تجربه میکنند.
گاهی بچه باهوش است، در درسهای دیگر خوب عمل میکند، اما وقتی نوبت به ریاضی میرسد، انگار همهچیز عوض میشود. حوصلهاش کم میشود، اعتمادبهنفسش پایین میآید و والدین هم کمکم نگران میشوند که نکند فرزندشان در ریاضی ضعیف است یا «اصلاً استعداد ندارد».
اما واقعیت این است که در بیشتر مواقع، مشکل از بیاستعدادی کودک نیست. مشکل از اینجاست که ریاضی، آنطور که باید، به او آموزش داده نشده است.
بچهها چرا از ریاضی میترسند؟
بگذارید خیلی ساده بگوییم:
بچهها معمولاً از چیزی میترسند که آن را نمیفهمند. ریاضی هم اگر فقط به شکل عدد، فرمول، تمرین تکراری و جواب درست و غلط به کودک نشان داده شود، خیلی زود تبدیل میشود به یک درس سخت و ترسناک.
بسیاری از کودکان وقتی با ریاضی مشکل پیدا میکنند، در واقع یکی از این تجربهها را داشتهاند:
کسی مفهوم را برايشان خوب توضیح نداده
فقط از آنها خواسته شده حفظ کنند
چند بار در کلاس یا خانه اشتباه کردهاند و سرزنش شدهاند
احساس کردهاند از بقیه عقبترند
فکر کردهاند «من کلاً ریاضیام ضعیف است»
همین فکرهای کوچک، اگر ادامه پیدا کند، کمکم تبدیل میشود به ترس، فرار از درس و حتی اضطراب.
یعنی کودک فقط از خودِ ریاضی بدش نمیآید؛ از حس بدی بدش میآید که ریاضی در او ایجاد کرده است.
مشکل اصلی خیلی وقتها خودِ ریاضی نیست، روش آموزش است!
یک نکته مهم را خیلی از والدین دیر متوجه میشوند:
اگر کودک چیزی را نفهمد، نمیتواند دوستش داشته باشد.
ما بزرگترها ممکن است فکر کنیم ریاضی فقط باید «یاد داده شود»، اما برای بچهها، مخصوصاً در سنین ابتدایی، ریاضی باید فهمیده شود.
کودک ابتدایی هنوز با دنیای عینی و ملموس بهتر ارتباط میگیرد. او با مثال، تصویر، داستان، بازی و تجربه عملی خیلی بهتر یاد میگیرد تا با توضیح خشک و حفظ کردن.
برای همین است که خیلی از بچهها در کلاس یا خانه، وقتی یک مسئله ریاضی را با زبان ساده و تصویری میبینند، ناگهان میگویند:
«آهان! این که سخت نبود!»
یعنی مشکل از توانایی آنها نبوده؛ فقط مسیر یادگیری درست نبوده است.
آموزش ریاضی ابتدایی باید چه شکلی باشد؟
اگر بخواهیم واقعبین باشیم، آموزش ریاضی ابتدایی باید چند ویژگی مهم داشته باشد:
۱. ساده باشد
کودک نباید وسط توضیحهای پیچیده گم شود.
مفهومها باید به زبان قابلفهم، کوتاه و روشن گفته شوند.
۲. تصویری و ملموس باشد
بچه با دیدن بهتر یاد میگیرد.
وقتی عددها، شکلها، جمع و تفریق یا حتی مسئلههای ساده، با تصویر، رنگ و مثالهای واقعی همراه شوند، یادگیری خیلی راحتتر میشود.
۳. همراه با بازی باشد
بازی برای کودک فقط سرگرمی نیست؛ راه یادگیری است.
وقتی آموزش با بازی ترکیب شود، کودک مقاومت کمتری نشان میدهد و بیشتر درگیر میشود.
۴. بدون ترساندن باشد
اگر هر اشتباه کودک با تذکر، فشار یا مقایسه همراه شود، او از درس فاصله میگیرد.
اما اگر اشتباه را طبیعی بدانیم، کودک جرئت پیدا میکند دوباره امتحان کند.
۵. مرحلهبهمرحله باشد
بچهها قرار نیست یکباره همهچیز را بفهمند.
آموزش خوب، مفاهیم را آرام و تدریجی جلو میبرد تا کودک احساس شکست نکند.
مهانش چه فرقی دارد؟
اینجاست که نام مهانش اهمیت پیدا میکند.
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، مهانش تلاش کرده آموزش ریاضی ابتدایی را از حالت خشک و خستهکننده بیرون بیاورد و به شکلی دربیاورد که برای کودک قابل لمس باشد.
تفاوت مهانش در این است که به جای اینکه فقط روی نتیجه تمرکز کند، روی فهمیدن تمرکز میکند.
یعنی هدف فقط این نیست که کودک جواب درست را پیدا کند؛ هدف این است که بفهمد چرا این جواب درست است.
این تفاوت شاید در نگاه اول کوچک به نظر برسد، اما در عمل خیلی مهماست.
چون بچهای که مفهوم را میفهمد:
کمتر فراموش میکند
کمتر میترسد
اعتمادبهنفس بیشتری پیدا میکند
در درسهای بعدی هم بهتر پیش میرود
مهانش با استفاده از روشهایی مثل آموزشهای تصویری، فضای دوستانه، مثالهای ساده و درگیر کردن کودک با موضوع، کمک میکند ریاضی برای او به یک تجربه قابلقبول و حتی دوستداشتنی تبدیل شود.
دغدغه واقعی والدین چیست؟
والدین معمولاً با خودشان یک سؤال تکراری دارند:
«من چطور به بچهام کمک کنم که از ریاضی نترسد؟»
این سؤال کاملاً طبیعی است.
چون خیلی از والدین هم خودشان با ریاضی خاطره خوبی ندارند. بعضیها از این میترسند که اگر بخواهند کمک کنند، بدتر گیجش کنند. بعضیها هم وقت کافی ندارند که هر روز کنار کودک بنشینند و با حوصله توضیح بدهند.
از طرف دیگر، والدین فقط نگران نمره نیستند. نگرانی اصلی آنها این است که:
بچه اعتمادبهنفسش را از دست ندهد
از درس زده نشود
در خانه دعوا سر تکلیف کمتر شود
کودک احساس نکند «من نمیتوانم»
پایهاش برای سالهای بعد ضعیف نماند
و این دقیقاً همان جایی است که یک روش آموزشی خوب میتواند به خانواده کمک کند.
وقتی بچه ریاضی را بفهمد، چه اتفاقی میافتد؟
تغییر فقط در نمره اتفاق نمیافتد.
در واقع، تغییر اصلی در حالِ کودک است.
بچهای که ریاضی را میفهمد:
با آرامش بیشتری تکلیفش را انجام میدهد
کمتر از اشتباه کردن میترسد
با خودش میگوید «میتوانم یاد بگیرم»
در کلاس مشارکت بیشتری دارد
از ریاضی فرار نمیکند
رابطه بهتری با درس و مدرسه پیدا میکند
این یعنی آموزش درست، فقط یک درس را بهتر نمیکند؛ بلکه روی روحیه کودک هم اثر میگذارد.
چرا آموزش ریاضی در سنین ابتدایی اینقدر مهم است؟
شاید بعضی والدین بگویند:
«فعلاً فقط پایهاش را رد کند، بعداً درست میشود.»
اما واقعیت این است که پایههای ابتدایی خیلی مهماند.
اگر کودک در این سالها ریاضی را خوب نفهمد، در سالهای بعد هم معمولاً همین فاصله بیشتر میشود. چون ریاضی شبیه زنجیر است؛ هر مفهومی روی مفهوم قبلی سوار میشود.
برای همین، آموزش ریاضی ابتدایی فقط مخصوص همان سالهای اول مدرسه نیست؛ در واقع دارد پایه ذهنی کودک را برای آینده میسازد.
والدین چه کارهایی میتوانند انجام دهند؟
خبر خوب این است که والدین لازم نیست معلم ریاضی باشند تا کمک کنند. چند کار ساده میتواند خیلی اثرگذار باشد:
۱. بچه را با ریاضی نترسانید
جملههایی مثل
«تو اصلاً ریاضیات ضعیفه»
یا
«این که خیلی آسونه، چرا نمیفهمی؟»
فقط کودک را بستهتر میکند.
۲. اشتباه را طبیعی بدانید
اشتباه کردن بخشی از یادگیری است.
اگر کودک حس کند با اشتباه تنبیه نمیشود، بیشتر تلاش میکند.
۳. ریاضی را به زندگی واقعی وصل کنید
مثلاً:
شمارش وسایل
تقسیم خوراکیها
تشخیص ساعت
جمع کردن خریدها
مقایسه اندازهها
این کارها کمک میکند کودک بفهمد ریاضی فقط داخل کتاب نیست.
۴. از روشهای آموزشی جذاب استفاده کنید
اگر کودک با یک محتوای تصویری، داستانی یا تعاملی بهتر ارتباط میگیرد، بهتر است از همان مسیر جلو بروید.
چون قرار نیست همه بچهها با یک مدل یاد بگیرند.
مهانش برای چه خانوادههایی مناسبتر است؟
مهانش میتواند برای خانوادههایی خیلی مفید باشد که:
بچهشان از ریاضی میترسد
دنبال آموزش ساده و قابلفهم هستند
میخواهند کودکشان مفهومی یاد بگیرد
دوست دارند در خانه هم بتوانند همراه فرزندشان باشند
از روشهای خشک و تکراری خسته شدهاند
در واقع، مهانش برای خانوادههایی است که میخواهند ریاضی برای کودکشان کمتر ترسناک و بیشتر قابل فهم شود.
جمعبندی: بچهها با ریاضی دشمن نیستند
بگذارید این را واضح بگوییم:
بیشتر بچهها با ریاضی دشمن نیستند؛ آنها فقط با تجربهای که از ریاضی داشتهاند مشکل دارند.
اگر آموزش درست باشد، اگر زبان آموزش ساده باشد، اگر کودک احساس امنیت کند و اگر مفاهیم را قدمبهقدم بفهمد، خیلی از ترسها از بین میرود.
و این همان جایی است که مهانش تلاش میکند کمک کند.
اگر شما هم میخواهید فرزندتان به جای استرس، با آرامش و فهم واقعی سراغ ریاضی برود، بهتر است روش آموزش او را عوض کنید، نه اینکه فقط بیشتر از او بخواهید.
مهانش میتواند شروع خوبی برای یک تجربه متفاوت در آموزش ریاضی ابتدایی باشد؛ تجربهای که در آن کودک به جای ترسیدن، کمکم با عددها آشتی میکند.
